Afkoopwaarde: werking, begrippen en belangrijkste voorwaarden

Kort antwoord

Afkoopwaarde is de (door de verzekeraar bepaalde) waarde van een verzekering op het moment dat u de polis afkoopt. Die waarde wordt doorgaans berekend volgens een actuariële rekenmethode en ligt bij afkoop vaak lager dan het verzekerde bedrag, omdat kosten in mindering kunnen komen. In sommige situaties geldt bovendien geen volledige uitkering, maar wordt uitsluitend afkoopwaarde uitgekeerd.

Definitie en afbakening

In de voorwaarden van DELA wordt afkoopwaarde omschreven als: de waarde van de verzekering op het moment van afkoop die DELA volgens haar actuariële rekenmethode voor afkoop bepaalt, onder aftrek van kosten. De hoogte van die kosten kan worden aangepast en DELA publiceert de kosten op dela.nl.^[1]

Binnen polisbeheerbegrippen is afkoopwaarde vooral relevant wanneer u de verzekering wilt beëindigen of wanneer gebeurtenissen leiden tot een uitkeringsregime waarin niet (altijd) het volledige verzekerde bedrag wordt uitgekeerd.

Hoe het werkt

Afkoopmoment en waardering De afkoopwaarde is gekoppeld aan het moment waarop u afkoopt: dat is het “waarderingsmoment” voor de waarde die wordt berekend.^[1]
Berekening volgens een rekenmethode Bij DELA gebeurt de bepaling volgens een actuariële rekenmethode, met aftrek van kosten.^[1]
Relatie met polisvoorwaarden en mededelingsplicht Voor uitkeringsrechten is het van belang dat u (en eventueel andere verzekerden) alle belangrijke informatie op tijd en volledig aan de verzekeraar doorgeeft. Wanneer informatie wordt achtergehouden of onjuist is, kunnen gevolgen optreden voor de uitkering, zoals een vermindering “naar evenredigheid” of het hanteren van voorwaarden alsof zij in de overeenkomst staan.^[2]

Welke kosten kunnen spelen

Kosten zijn een kernonderdeel van de manier waarop afkoopwaarde wordt bepaald. Volgens DELA wordt afkoopwaarde vastgesteld onder aftrek van kosten, waarbij de hoogte van die kosten kan worden aangepast.^[1]

Welke kosten dat precies zijn, verschilt per maatschappij en staat in de praktijk in de relevante (gepubliceerde) kosteninformatie. Voor het polisbeheer is het vooral belangrijk dat u weet dat afkoopwaarde niet alleen van de “waarde van de polis” afhangt, maar ook van kosten die bij afkoop worden betrokken.

Wat kan verschillen

Afkoopwaarde kan in de praktijk verschillen door variaties in voorwaarden. Twee voorbeelden uit voorwaardeteksten:

Uitsluiting of beperking leidt tot afkoopwaarde in plaats van volledige uitkering In TWENTHE-voorwaarden staat dat TWENTHE geen volledige uitkering verschuldigd is bij overlijden als gevolg van onder meer zelfmoord/poging binnen 2 jaar na ingangsdatum, een actieve oorlogstoestand, indiensttreding bij een vreemde krijgsmacht, molest en aanslagen met chemische of bacteriologische middelen, atoomreacties en radioactieve straling (tenzij dit in verband staat met een medische behandeling), epidemieën en terrorisme. In die gevallen wordt afkoopwaarde uitgekeerd.^[3]
Beperkingen bij leeftijd en periode In dezelfde TWENTHE-tekst staat ook dat, indien een verzekerde op de ingangsdatum 66 jaar of ouder is en geen koopsomverzekering heeft afgesloten, bij overlijden binnen 1 jaar na ingangsdatum maximaal een derde deel van het verzekerde bedrag wordt uitgekeerd als aandeel in de uitvaartkosten.^[3]

Daarnaast is er in een bronfragment over TWENTHE-Natura- en levensverzekeringen aangegeven dat, om bijzondere uitsluitingen/beperkingen te beschermen, in bepaalde situaties slechts afkoopwaarde wordt uitgekeerd (zoals oorlog, indiensttreding bij een vreemde krijgsmacht, terrorisme, aanslagen, molest, natuurrampen, atoomreacties en epidemieën).^[4]

Voorbeeld met aannames (zonder bedragen)

Stel: u overweegt afkoop. De afkoopwaarde die u ontvangt, is dan gebaseerd op het moment van afkoop én de actuariële rekenmethode van uw verzekeraar. Omdat afkoopwaarde volgens DELA wordt vastgesteld onder aftrek van kosten, beïnvloedt de kostencomponent het eindbedrag.^[1]

In een ander scenario stelt u dat er bij uw polis sprake is van een situatie waarin voorwaarden een beperkte of geen volledige uitkering geven. In dergelijke gevallen kan afkoopwaarde alsnog een rol spelen in het uitkeringsregime (bijvoorbeeld bij bepaalde uitsluitingsgronden in TWENTHE-voorwaarden).^[3]

Controlepunten

Kijk eerst naar de definitie in uw eigen voorwaarden: staat afkoopwaarde omschreven als een waarde op afkoopmoment, met aftrek van kosten?^[1]
Controleer kosten en eventuele publicaties: DELA geeft aan dat de hoogte van kosten kan worden aangepast en dat kosten gepubliceerd worden.^[1]
Check uitsluitingen en beperkingen die tot afkoopwaarde kunnen leiden: bijvoorbeeld in TWENTHE-voorwaarden bij specifieke oorzaken van overlijden, waar dan afkoopwaarde wordt uitgekeerd.^[3]
Controleer informatieverplichtingen: als belangrijke informatie achtergehouden is, kunnen uitkeringsgevolgen optreden.^[2]

Interne verdieping (polisbeheer in context)

Als u afkoopwaarde bekijkt, hangt dit onderwerp vaak samen met andere polisbeheerbegrippen, zoals:

Bronnen

DELA, Algemene voorwaarden, p. 1
DELA, Algemene voorwaarden, p. 2
TWENTHE, Algemene voorwaarden uitvaartverzekering 2018, p. 4
TWENTHE, Natura-uitvaartverzekering in kapitaal, versie 2, p. 1